Eğitim Nedir? Tanımı, Özellikleri ve Türleri

Eğitim, bireyin davranışlarında kendi yaşantısı yoluyla ve kasıtlı olarak istendik değişme meydana getirme sürecidir. Bu süreç bireyin bilgi, beceri ve tutum kazanarak hem kendini geliştirmesini hem de toplumda yerini almasını sağlar.

Eğitim yalnızca okulda gerçekleşen bir süreç değildir. Aile, çevre, iş hayatı ve kurslar da bireyin bilgi, beceri ve tutumlarını şekillendiren eğitim ortamları arasında yer alır.

Eğitim Nedir? Eğitimin Kısaca Tanımı

Eğitimin akademik tanımı, bireyin davranışlarında kendi yaşantısı yoluyla kasıtlı olarak istendik değişme meydana getirme sürecidir. Bu tanımdaki her kavram eğitimin ayrı bir yönünü açıklar.

Davranış değişikliği, eğitimin amacının bireyde yeni bir bilgi, beceri ya da tutum oluşturmak olduğunu gösterir. Yaşantı kavramı ise bu değişikliğin bireyin çevresiyle kurduğu etkileşim sonucunda ortaya çıktığını anlatır. Değişikliğin kendiliğinden değil belirli bir amaçla gerçekleşmesi eğitimi kasıtlı kılar. İstendik ifadesi de ortaya çıkan davranışın toplum ve birey açısından olumlu kabul edildiğini belirtir.

Türk Dil Kurumu sözlüğünde eğitim, çocukların ve gençlerin toplum yaşayışında yerlerini almaları için gerekli bilgi, beceri ve anlayışları elde etmelerine ve kişiliklerini geliştirmelerine yardım etme olarak tanımlanır. Sözlükteki bir diğer karşılığı terbiyedir.

Eğitim kelimesi Türkçede "terbiye" kelimesinin karşılığı olarak 1935 yılında yayımlanan bir sözlükte yer almıştır. Kelimenin kökü ise eski Türkçede beslemek ve yetiştirmek anlamına gelen fiillere dayanır.

Eğitimin Özellikleri Nelerdir?

Eğitimin özellikleri, eğitimi kendiliğinden gerçekleşen öğrenmelerden ayıran niteliklerdir. Eğitimin temel özellikleri şunlardır:

• Eğitim belirli bir amaca yönelik olarak planlanır ve bu amaç doğrultusunda yürütülür.
• Bireyde yeni bilgi, beceri ya da tutum oluşturarak davranış değişikliği meydana getirir.
• Kazandırılan davranışlar toplum ve birey açısından olumlu kabul edilen davranışlardır.
• Değişiklik bireyin çevresiyle kurduğu etkileşim ve yaşadığı deneyimler sonucunda ortaya çıkar.
• Kazanılan davranışların uzun süre korunması ve günlük hayatta kullanılması beklenir.
• Eğitim doğumla başlar ve hayatın her döneminde devam eder.
• Toplumun kültürünü, değerlerini ve bilgi birikimini yeni kuşaklara aktarır.

Bu özellikler eğitimin yalnızca bilgi aktarımından ibaret olmadığını gösterir.

Eğitimin toplumsal işlevi, her bireyin öğrenme sürecine eşit biçimde katılabilmesini de gerektirir. Farklı öğrenme ihtiyaçlarına sahip öğrencileri aynı sınıf ortamına dahil eden kapsayıcı eğitim yaklaşımı, bu ilkenin günümüzdeki en güçlü karşılıklarından biridir.

Eğitim Türleri Nelerdir?

Eğitim, planlı olup olmamasına göre formal ve informal eğitim olmak üzere iki gruba ayrılır. Formal eğitim belirli bir program doğrultusunda yürütülen eğitimdir ve Türk eğitim sistemi bu kapsamda örgün eğitim ile yaygın eğitim olmak üzere iki ana bölümden oluşur.

Eğitim türleri şunlardır:

• Örgün eğitim
• Yaygın eğitim
• İnformal eğitim

Örgün ve yaygın eğitim planlı ve amaçlı eğitimin iki farklı biçimidir. İnformal eğitim ise günlük hayatın içinde kendiliğinden gerçekleşir.

Örgün Eğitim

Örgün eğitim, belirli yaş gruplarındaki bireylere okul çatısı altında ve belirli bir program doğrultusunda verilen eğitimdir. Okul öncesi eğitim, ilkokul, ortaokul, lise ve yükseköğretim örgün eğitimin kademeleridir.

Türkiye'de 12 yıllık zorunlu eğitim de örgün eğitim kapsamında yürütülür. Öğrencilerin hangi derslerde, hangi sürede ve hangi ölçütlerle değerlendirileceği önceden bellidir. Bu planlı yapının ayrıntıları örgün eğitim ve örgün öğretim arasındaki farklar ele alınarak daha iyi anlaşılabilir.

Yaygın Eğitim

Yaygın eğitim, örgün eğitim sistemine hiç girmemiş, bu sistemin herhangi bir kademesinde bulunan ya da sistemden ayrılmış bireylere yönelik planlı eğitimdir. Halk eğitim merkezlerinin kursları, mesleki eğitim programları ve hizmet içi eğitimler yaygın eğitim kapsamındadır.

Yaygın eğitimde yaş sınırı bulunmaz ve programlar bireylerin ihtiyaçlarına göre şekillenir. Üniversitelerin sürekli eğitim merkezlerince verilen üniversite sertifika programları da çalışan ya da kariyer değiştirmek isteyen yetişkinlerin en çok tercih ettiği yaygın eğitim seçenekleri arasında yer alır.

İnformal Eğitim

İnformal eğitim, herhangi bir plan ya da program olmadan günlük hayatın içinde kendiliğinden gerçekleşen eğitimdir. Çocuğun ailesinden dili öğrenmesi ya da arkadaş çevresinden bir alışkanlık edinmesi informal eğitime örnektir.

Bu eğitim türünde öğreten ve öğrenen rolleri belirgin değildir. Aile, arkadaşlar, medya ve sosyal çevre bireyin davranışlarını çoğu zaman farkında olunmadan şekillendirir.

Eğitim Modelleri Nelerdir?

Eğitim modelleri, eğitimin hangi ortamda ve hangi yöntemle verildiğini belirleyen uygulama biçimleridir. Bu modeller örgün ya da yaygın eğitimin içinde kullanılabilir.

Yaygın olarak kullanılan eğitim modelleri şunlardır:

• Uzaktan eğitim: Öğretmen ve öğrencinin farklı mekânlarda bulunduğu ve sürecin dijital araçlarla yürütüldüğü model
• Online eğitim: İnternet üzerinden canlı ya da kayıtlı derslerle verilen eğitim
• Hibrit eğitim: Yüz yüze ve uzaktan eğitimin bir arada kullanıldığı model
• Sargın eğitim: Teorik eğitim ile iş yerindeki uygulamanın dönüşümlü yürütüldüğü model
• Ters yüz öğrenme: Konuların evde öğrenildiği ve sınıf zamanının uygulamaya ayrıldığı model

Bu modeller eğitimin türünü değil, eğitimin nasıl verildiğini tanımlar.

Teknolojinin gelişmesiyle birlikte bu modeller arasında en hızlı yaygınlaşan uzaktan eğitim oldu. Bugün birçok üniversite ve kurum uzaktan eğitim modelini hem lisans programlarında hem de sertifika eğitimlerinde kullanıyor.

Eğitim, Öğretim ve Öğrenme Arasındaki Fark Nedir?

Eğitim, öğretim ve öğrenme birbiriyle bağlantılı ama farklı kavramlardır. Eğitim en geniş kavramdır ve bireyin hayatı boyunca planlı ya da plansız olarak gerçekleşen tüm davranış değişikliklerini kapsar.

Öğretim, öğrenmeyi sağlamak amacıyla yürütülen planlı ve kontrollü etkinliklerdir. Okulda bir öğretmenin belirli bir konuyu programa uygun biçimde anlatması öğretimdir. Öğretim eğitimin planlı bölümünü oluşturur.

Öğrenme ise bireyin yaşantı yoluyla davranışlarında meydana gelen kalıcı izli değişmedir. Öğrenme plansız da gerçekleşebilir ve olumsuz bir davranışın kazanılması da öğrenme sayılır. Eğitim ise yalnızca istendik değişmeyi hedefler.

Kısaca öğretim bir yöntem, öğrenme bir sonuç, eğitim ise bu ikisini kapsayan bütüncül süreçtir.

Eğitimin Önemi Nedir?

Eğitim, bireyin kendini geliştirmesini ve toplumun ilerlemesini sağlayan temel süreçtir. Eğitimli bireyler sorun çözme, eleştirel düşünme ve karar verme becerilerini daha güçlü biçimde kullanır.

Toplumsal açıdan eğitim kültürün, değerlerin ve bilginin kuşaktan kuşağa aktarılmasını sağlar. Ekonomik kalkınma, demokratik katılım ve sağlıklı toplum yapısı da büyük ölçüde eğitimin niteliğine bağlıdır.

Eğitimin önemi iş hayatında da açıkça görülür. Değişen teknolojilere uyum sağlamak isteyen şirketler çalışanlarının yetkinliklerini kurumsal eğitim programlarıyla geliştirir ve bu yatırım verimliliğin artmasına doğrudan katkı sağlar.

Eğitim okul yıllarıyla sınırlı kalmaz. Yaşam boyu öğrenme anlayışı, bireyin meslek hayatı boyunca yeni beceriler kazanmasını ve değişen koşullara uyum sağlamasını mümkün kılar.

Eğitimci Ne Demek?

Eğitimci, bireylerin bilgi, beceri ve tutum kazanmasına rehberlik eden kişidir. Öğretmenler, akademisyenler, eğitmenler ve eğitim bilimleri alanında çalışan uzmanlar eğitimci olarak adlandırılır.

Eğitim Kurumu Ne Demek?

Eğitim kurumu, planlı eğitim faaliyetlerinin yürütüldüğü resmi ya da özel kuruluştur. Okullar, üniversiteler, halk eğitim merkezleri ve kurs merkezleri eğitim kurumlarına örnektir.

Eğitim Durumu ve Eğitim Düzeyi Ne Demek?

Eğitim durumu, bir kişinin tamamladığı ya da devam ettiği en son öğrenim kademesini ifade eder. Eğitim düzeyi de aynı anlamda kullanılır ve ilkokul, ortaokul, lise, ön lisans, lisans, yüksek lisans ve doktora gibi kademelerle belirtilir.